İki faktörlü kimlik doğrulama (2FA), iki farklı kimlik doğrulama kategorisinden kanıt ister; örneğin bir parola ve bir kimlik doğrulayıcı. İki adımlı doğrulama (2SV) ise iki doğrulama adımından oluşan bir oturum açma sürecini anlatır ve bu adımlar mutlaka farklı kategorilerden olmak zorunda değildir.
Fark, neyi kanıtladığınız ile kaç kontrolü tamamladığınız arasındadır. İki parola girmek bir adım ekler, ama ikisi de yine bildiğiniz bir şeye dayanır. Bir parola ve ardından kayıtlı bir kimlik doğrulayıcıdan gelen kodu girmek ise farklı bir faktör ekler.
Terminoloji evrensel değildir. Bazı sağlayıcılar çok faktörlü güvenlik özelliklerine “iki adımlı doğrulama” der. Örneğin Google, hesap korumasını anlatırken her iki terimi de kullanır. Tek başına ad, bir sistemin nasıl çalıştığını ya da ne kadar güvenli olduğunu göstermez.
Google Account Help: 2-Step Verification
Öne Çıkanlar
- 2FA faktör türleriyle ilgilidir: iki farklı kanıt kategorisini birleştirir.
- 2SV süreçle ilgilidir: iki kontrol aynı faktör kategorisini ya da farklı kategorileri kullanabilir.
- Terimler örtüşebilir: parola ve ardından gelen bir kimlik doğrulayıcı kodu hem 2FA hem de iki adımlı doğrulama olabilir.
- İki faktör her zaman iki görünür adım gerektirmez: çok faktörlü bir kimlik doğrulayıcı, sahip olmayı yerel bir PIN veya biyometrik kontrolle birleştirebilir.
- Güvenlik yönteme bağlıdır: kimlik avına dayanıklılık, kimlik bilgilerinin korunması ve hesap kurtarma, ürün etiketinden daha önemlidir.
- Zelf 2FA kodlarınızı korur: Zelf Secur, 2FA kimlik bilgilerinin güvenliğini artırmak için biyometrik şifreleme, merkeziyetsiz yedekler ve Zelf ID ile kurtarmayı bir araya getirir.
İki Faktörlü Kimlik Doğrulama Nedir?
İki faktörlü kimlik doğrulama, iki ayrı faktör kategorisi kullanan bir çok faktörlü kimlik doğrulama biçimidir.
| Faktör | Anlamı | Örnekler |
|---|
| Bilgi | Bildiğiniz bir şey | Bir parola veya PIN |
| Sahip olma | Sahip olduğunuz ya da kontrol ettiğiniz bir şey | Kayıtlı bir kimlik doğrulayıcı, kriptografik güvenlik anahtarı veya cihazda tutulan bir kimlik bilgisi |
| Doğuştan gelen özellik | Olduğunuz bir şey | Biyometrik doğrulamada kullanılan bir parmak izi veya yüz özelliği |
Genel olarak kabul edilen üç kategori şunlardır: Kullanıcı adı, erişilen hesabı tanımlar; ek bir kimlik doğrulama faktörü değildir. Aynı şekilde, bilgiye dayalı iki gizli bilgi, sadece farklı oldukları için iki faktör hâline gelmez.
NIST’in dijital kimlik doğrulama kılavuzu, tekil kimlik doğrulayıcılarla PIN veya biyometrik doğrulama gibi ek bir etkinleştirme faktörü isteyen çok faktörlü kimlik doğrulayıcıları birbirinden ayırır.
NIST: Authentication and Authenticator Management
2FA Örneği
Maya bir hesaba parolasıyla giriş yapıyor. Ardından hizmet, kayıtlı kimlik doğrulayıcı uygulamasından geçici bir kod istiyor.
Parola bir bilgi faktörü sağlar. Kimlik doğrulayıcı ise kodu üretmekte kullanılan gizli anahtarın kontrol edildiğini kanıtlar: bu bir sahip olma faktörüdür.
Zamana dayalı tek kullanımlık parola, yani
TOTP, paylaşılan bir gizli anahtardan ve geçerli saatten hesaplanır. Uygulama her kod ürettiğinde yeni bir SMS’e ihtiyaç duymaz. Temeldeki gizli anahtarı korumak yine de şarttır.
RFC 6238: Time-Based One-Time Password Algorithm
İki Adımlı Doğrulama Nedir?
İki adımlı doğrulama, kullanıcının oturum açarken iki doğrulama kontrolünü tamamladığı bir süreci anlatır.
Örneğin bir hizmet şunları isteyebilir:
- Bir parola.
- Ayrı bir PIN.
Bu iki adımlı bir süreçtir, ama iki kontrol de bilgiye dayanır. İkinci bir faktör kategorisi eklemez.
Başka bir hizmet parola ile bir kimlik doğrulayıcı kodu isteyebilir. Bu süreç iki adımlıdır ve iki farklı faktör kullanır.
Yararlı kavramsal ayrım şudur:
ekran veya istem saymak, kaç faktör kategorisinin söz konusu olduğunu göstermez. Yine de sağlayıcılar, gerçek bir 2FA’yı destekleyen bir özelliğe “2SV” adını verebilir.
Google: Sign-In Methods for 2-Step Verification
2FA ile 2SV Arasındaki Temel Farklar
| Karşılaştırma | İki Faktörlü Kimlik Doğrulama | İki Adımlı Doğrulama |
|---|
| Tanımlayıcı özellik | İki farklı faktör kategorisi | İki doğrulama adımı |
| Farklı kategoriler kullanmak zorunda mı? | Evet | Mutlaka değil |
| Tipik örnek | Parola ve kayıtlı bir kimlik doğrulayıcı kodu | Parola ve ardından başka bir kontrol |
| İki bilgi kontrolü kullanabilir mi? | Bu kombinasyon tek başına 2FA değildir | Evet |
| İki görünür adım içermek zorunda mı? | Hayır; çok faktörlü bir kimlik doğrulayıcı faktörleri tek akışta birleştirebilir | Terim iki adımlı bir süreci anlatır |
| Etiket, kimlik avına dayanıklılığı garanti eder mi? | Hayır | Hayır |
Kategoriler basit bir sıralama oluşturmaz, birbiriyle örtüşür. 2SV olarak adlandırılan bir hizmet güçlü, kimlik avına dayanıklı bir doğrulama sunabilir. 2FA olarak adlandırılan bir hizmet ise saldırganın kimlik avıyla ele geçirebileceği kodlar kullanıyor olabilir.
Yaygın Kimlik Doğrulama Yöntemleri
Parola ve Kimlik Doğrulayıcı Kodu
Parola ve ardından kayıtlı bir kimlik doğrulayıcıdan alınan kod, yaygın bir 2FA düzenidir.
Kod zamanla değişir, ama kimlik doğrulayıcının paylaşılan gizli anahtarı korunmalıdır. Bu anahtarı ele geçiren biri geçerli kodları kendisi üretebilir.
Süresi sınırlı kodlar da gerçek zamanlı kimlik avına karşı savunmasız kalır: saldırgan bir kişiyi sahte bir sayfaya o an geçerli kodu girmeye kandırıp bunu gerçek hizmete iletebilir.
NIST: One-Time Password Authenticators
Parola ve SMS Kodu
Parolanın, kayıtlı bir telefon numarasına gönderilen kodla birleşmesi 2FA oluşturabilir. SMS kodları, kullanıcılar yazıyor diye otomatik olarak bilgi faktörü sayılmamalıdır.
Ancak SMS, SIM değişiklikleri ve numara taşıma saldırıları gibi telefon numarasının kontrolüne bağlı riskler getirir. NIST, telefon ağı üzerinden kimlik doğrulamayı kısıtlı sayar ve kullanımı için ek önlemler ister.
NIST: Telephone Network Authentication
Parola ve E-posta Kodu
E-posta kodu bir posta kutusuna erişildiğini gösterir, ama bağımsız bir sahip olma faktörünün kontrol edildiğini otomatik olarak kanıtlamaz.
Korumanın düzeyi, o posta kutusunun nasıl güvenceye alındığına ve saldırganın aynı ele geçirilmiş kimlik bilgileri ya da oturumla ona erişip erişemeyeceğine bağlıdır. NIST, dijital kimlik doğrulama çerçevesinde e-postayı bant dışı kimlik doğrulama yöntemi olarak kabul etmez.
Bir e-posta adresini doğrulamak ile hesabı kurtarmak, amaçları farklı iki ayrı süreçtir.
NIST: Out-of-Band Authentication
Güvenlik Anahtarları ve Passkey’ler
FIDO güvenlik anahtarları ve passkey’ler, gerçek hizmetle ilişkilendirilmiş kriptografik kimlik bilgileri kullanır. Bu, sahte bir web sitesinin yeniden kullanılabilir bir giriş sırrı toplamasını önlemeye yardımcı olur.
PIN veya biyometri ile yerel kullanıcı doğrulaması isteyen bir passkey akışı, kullanıcıdan site parolasını ve ardından bir kod girmesini istemeden sahip olmayı bilgiyle ya da doğuştan gelen özellikle birleştirebilir.
Bir güvenlik anahtarının bir mi yoksa birden fazla faktör mü sağladığı, yapılandırmasına ve kullanıcı doğrulamasının istenip istenmediğine bağlıdır. Varlığı onaylamak için anahtara dokunmak, PIN veya parmak izi doğrulamasından farklıdır.
FIDO Alliance: Passkeys
2FA, 2SV’den Daha mı Güvenli?
İki ayrı faktör, genellikle bilgiye dayalı iki kontrole göre parola ele geçirilmesine karşı daha güçlü bir engel oluşturur. Ancak bu, 2FA denen her özelliğin 2SV denen her özellikten güçlü olduğu anlamına gelmez.
Daha yararlı bir değerlendirme şu soruları sorar:
- Çalınmış bir parola tek başına süreci aşabilir mi?
- Sahte bir web sitesi doğrulama yanıtını yakalayabilir veya iletebilir mi?
- Saldırgan her iki kimlik bilgisini de aynı ele geçirilmiş cihazdan veya hesaptan alabilir mi?
- Hesap kurtarma, normal korumaları atlatabilir mi?
- Kullanıcı hangi istemleri onaylaması gerektiğini anlıyor mu?
Kimlik avına dayanıklı yöntemler, elle girilen kodların sağlamadığı bir koruma sunar. Örneğin passkey’ler doğrulamayı oluşturuldukları hizmete bağlar ve taklitçi bir sitede kullanılmalarını engellemeye yardımcı olur.
FIDO Alliance: How Passkeys Protect Sign-In
Ek Doğrulamanın Yararları ve Sınırları
Yararları
- Parola çalındıktan sonra koruma: saldırgan parolayı ele geçirse bile başka bir kimlik doğrulayıcıya ihtiyaç duyabilir.
- Tek bir gizli bilgiye daha az bağımlılık: farklı faktör kategorileri, yetkisiz erişime karşı ek engeller oluşturur.
- Hesap korumasında daha fazla seçenek: hizmetler, farklı ihtiyaçlara uygun kimlik doğrulayıcılar, güvenlik anahtarları veya passkey’ler sunabilir.
- Uygun yöntemlerle daha basit oturum açma: passkey’ler, güçlü doğrulamayı tanıdık cihaz kilidi açma deneyimiyle birleştirebilir. Google: Additional Account Protection; FIDO Alliance: Passkeys
Sınırları
Ek doğrulama her saldırıya karşı koruma sağlamaz. Ele geçirilmiş bir cihaz, çalınmış bir oturum, yanıltıcı bir onay isteği veya zayıf bir kurtarma süreci hesabı yine de riske atabilir.
Daha fazla istem otomatik olarak daha iyi değildir. Aynı ele geçirme hepsini aşıyorsa kullanıcıdan birkaç kontrol istemenin değeri sınırlıdır. Kimlik doğrulama; kayıt, günlük erişim ve kurtarma dahil bütün bir sistem olarak değerlendirilmelidir.
NIST: Authentication Lifecycle and Security Considerations
Kimlik Doğrulama Yöntemi Nasıl Seçilir?
Ayarlarında “2FA” ya da “2SV” yazmasına bakmak yerine, önce hizmetin gerçekte neyi desteklediğini kontrol edin.
Mümkünse passkey veya doğru yapılandırılmış bir FIDO güvenlik anahtarı gibi kimlik avına dayanıklı bir seçeneği düşünün. Kimlik bilgilerinin nasıl yedeklendiğini veya senkronize edildiğini, bir cihazı kaybettiğinizde erişimi nasıl geri alacağınızı öğrenin.
Kimlik doğrulayıcı kodları kullanıyorsanız uygulamayı ve kurtarma materyalini koruyun. Beklenmedik bir mesajla ulaştığınız bir sayfaya asla kod girmeyin, kendi başlatmadığınız bir oturum açma isteğini onaylamayın.
Son olarak kurtarma ayarlarını gözden geçirin. Desteklenen yedek yöntemleri kullanılabilir tutun, eski cihazları ve telefon numaralarını kaldırın. Günlük kullanımda güçlü bir doğrulama, korumalarını sürdüren bir kurtarma süreci gerektirir.
NIST: Authenticator Management
Zelf, Gizliliğinizi ve Güvenliğinizi Güçlendirmek İçin 2FA’yı Nasıl Korur?
İki faktörlü kimlik doğrulama hesaplarınıza koruma ekler, ancak doğrulama sırlarını güvende tutmak ve telefon kaybolduktan sonra geri almak zor olabilir.
Kendi kendine saklama (self-custody) esaslı bir kimlik doğrulayıcı olan Zelf Secur, 2FA sırlarınızı HumanAuthn tabanlı biyometrik şifrelemeyle korur ve bunları bekleme hâlinde şifreli tutar. IPFS ve Arweave üzerinde saklanan şifreli yedekler Zelf ID ile kurtarmayı mümkün kılar ve tek bir cihaza bağımlılığı azaltır. Zelf Secur ayrıca kodları çevrim dışı üretir, telefon numarası veya e-posta adresi gerektirmez; böylece pratik erişimi gizlilikle birleştirir. Son olarak Zelf Secur, 2FA sırlarının tek tek ve seçerek çözülmesine izin verir ve
Pixnapping saldırılarını azaltır.
Daha fazla bilgi.